This is an old revision of the document!
Wat zou kunnen zijn → Wat zou moeten zijn → Wat zal zijn
Guy Guypens & Maja Kuzmanovic
16 september 2014: Nieuw boek van Naomi Klein “No-time” (http://www.dewereldmorgen.be/artikel/2014/09/16/naomi-klein-trekt-klimaatdebat-open).
Het belang van de eco-bewegingen, op verschillende schalen. Pulse is daar ook een van. We hebben in de afgelopen sessies verschillende scenario’s over cultuur als motor voor transitie gemaakt, vandaag maken we een koppeling met eigen praktijken, met de impulsen van de mensen voor transitie en voor het netwerk. De vraag is: Wat kan JIJ doen (voor transitie, voor PULSE, voor cultuur.
OEmbed Error
Derde visiedag, met een hele zomer tussen jullie vandaag en de PULSE toekomstscenario’s. Er zijn inmiddels veel dingen veranderd - nieuwe regering, nieuw seizoen, begin van de herfst na een record natte zomer. Misschien lijken sommige toekomstbeelden van juni al achterhaald, andere weer meer realistisch en dichterbij. Dat maakt eigenlijk niet uit. Wat belangrijk is, is dat we samen hebben gezien wat de mogelijkheden zijn - in jullie ogen - voor cultuur als motor voor transitie. Cultuur neemt de samengestelde rol op van verzet, troost, marktspeler, proeftuin en/of is strikt genomen geen ‚sector’ meer:
Cultuur is activisme. Ze gebruikt guerillatactieken, zoals ondergronds opereren en infiltratie van de elite en economische reuzen. Dat doet ze om een spiegel voor te houden en te confronteren.
Cultuur houdt de hoop levend door overlevering van verhalen over transitie. Daarmee beoogt ze het evenwicht tussen cultuur en natuur te bewaren of herstellen.
Als marktspeler focust cultuur zich eenduidig op ecologische kwesties. Ze opereert als tussenstap van het economisch groeimodel naar een model waarbij transitiewaarden de boventoon voeren.
Cultuur is een vrijplaats waar nieuwe manieren van leven en werken, die kunnen inspireren en tot voorbeeld dienen, beproefd worden. Daarmee verrijkt ze zowel de cultuur zelf - met nieuwe kunstvormen en betekenissen - als de andere sectoren - met nieuwe manieren en methodes.
Cultuur maakt inherent deel uit van de samenleving. Institutionele kaders zijn tot een minimum herleid. De nadruk ligt op bottom-up initiatieven, informele netwerken en tijdelijke - lokale en translokale - structuren.
Deze samengestelde rol van cultuur nemen we vandaag als uitgangspunt.
Tot nu toe hebben we gesproken over 'wat zou kunnen' gebeuren, ongeacht of het wenselijk is of niet. Vandaag schakelen we over naar 'wat zou moeten' gebeuren, dus we maken onze toekomstvisies 'normatief’: we hechten er jullie waarden en normen aan. M.a.w. we gaan praten over wat jullie WILLEN dat er gebeurt en wat jullie zelf morgen al kunnen doen om de wenselijke toekomst(en) tot stand te brengen.
We gaan beginnen met jullie visies van cultuur als motor voor transitie kritisch te bekijken aan de hand van de uitdagingen en succescriteria die jullie in de eerste twee dagen hebben bepaald. Daarna gaan we kijken wat nodig is om de bekomen principes waar te maken, en maken we een stelsel van mogelijke transitiepaden. Na de lunch wordt het nog concreter: we vragen aan jullie wat jullie persoonlijk kunnen en willen bijdragen opdat cultuur een motor voor transitie is. We eindigen met een bazaar waar we op zoek gaan naar hoe jullie elkaar kunnen ondersteunen en elkaars ideeën en activiteiten kunnen bundelen om een grotere impact te genereren. Onze bedoeling voor vandaag is om jullie toekomstbeelden in het heden te verankeren en de motor voor transitie in gang te zetten al voor dat jullie onze studio verlaten.
OEmbed Error
Tijdens de eerste twee visiedagen hebben wij acht toekomstscenario’s uitgewerkt. Daarin kwam 'cultuur als motor voor transitie’ op verschillende, elkaar aanvullende en soms overlappende, manieren naar voren. Waar cultuur een motor is voor transitie - volgens de scenario’s - neemt ze de rol op van verzet, troost, marktspeler, proeftuin en/of is ze strikt genomen geen ‚sector’ meer. De volgende taak is om deze samengestelde rol van cultuur (als motor voor transitie) te verbinden met de verschillende succescriteria en uitdagingen die jullie eerder formuleerden. De bedoeling is om de visies kritisch onder de loep te nemen en daaruit enkele principes te distilleren.
Uitdagingen:
Succescriteria:
Beantwoord de volgende vraag: Hoe zou de cultuursector zich moeten gedragen om een motor voor transitie te zijn (rekening houdend met de succescriteria en uitdagingen die jullie hebben besproken)?
OEmbed Error
De principes die volgens deze groep belangrijk zijn voor cultuur als motor voor transitie:
Positieve actie:
Allianties
Diversiteit
Vrijplaats
Lokale bronnen
Cultuur als een maatschappelijke speler
Wat moet er gebeuren om de principes van transitiecultuur waar te maken? We keren als het ware op onze stappen terug - we beginnen met de principes en werken dan stapsgewijs terug om 'transitiepaden' te maken. Vanuit de toekomst leggen we de stenen terug naar het heden. Wat is er nodig opdat het vooropgestelde principe zich ten volle manifesteert? Wat is de voorwaarde daarvoor? En wat de voorwaarde van die voorwaarde? Zo maken we de beweging van wat wenselijk is, naar wat haalbaar is en, uiteindelijk, naar wat binnen ons eigen bereik ligt. Vanuit de principes bekijken we een aantal mogelijkheidsvoorwaarden, en van daar zoeken we naar concrete praktijken die we vandaag en morgen kunnen implementeren.
Als je eigen praktijk een antwoord is op bepaalde voorwaarden, plaats hem op de door jullie geschetste transitiepaden. (bijv. voorwaarde: vernetwerking met andere sectoren → praktijk: transdisciplinaire retraites van organisatie X) Heb je meerdere praktijken die een antwoord op de voorwaarden kunnen zijn, dan kun je ze natuurlijk allemaal een plaats geven op de transitiepaden.
Het begin van de derde visiedag ging over wat 'zou moeten zijn', na de lunch was het tijd om nog concreter te denken over wat 'zal zijn'. Om dat te doen, was de opdracht om te beginnen met onszelf. In een schrijfopdracht kregen de deelnemers de tijd om individueel na te denken over wat ze al doen of gaan doen op de transitiepaden zoals ze eerder geformuleerd zijn. De bedoeling was dat de deelnemers zich heel eerlijk afvraagen wat voor hen nu mogelijk is om te doen, wat de wenselijke toekomstbeelden dichterbij kan of zal brengen? Niet volgend jaar of over tien jaar, maar vanaf morgen al.
De opdracht was om over de volgende vragen na te denken:
Als cultuur een motor voor transitie moet worden…
Na individueel schrijven hebben we de aanbiedingen en noden naast elkaar gelegd. Er zijn de volgende clusters van interesses en initiatieven naar voren gekomen:
Tijd
Goesting
Netwerk en samenwerkingen
Leerprocessen
Nieuwe ideëen
Erfgoed en ambachten
Strategiën en meetinstrumenten
Alternatieve businessmodellen
Commons, geld en overleven
Specifieke vaardigheden/middelen:
De laatste cocreatieve sessie van de visiedagen. De inhoud van de sessie is door de deelnemers zelf bepaald, in een “open space”: de sessie begint met een leeg schema van beschikbare ruimtes. De deelnemers met een idee of initiatief uit de vorige sessie wilden bespreken, gaven een titel aan de discussie, schreven hem op een post-it en plakte de post-it op het schema bij de ruimte waar ze de discussie wilden voeren. Anderen kunnen zich bij de verschillende discussies aansluiten. Aan het eind van de sessie was de bedoeling om een aantal concrete plannen te hebben om de eerste steen van een of meerdere transitiepaden te leggen.
Vier gekozen gespreksonderwerpen:
Om de rapportering dynamisch te houden, heeft iedereen een individuele en collectieve belofte uitgesproken:
„Wij gaan …, en morgen ga ik …”
Link kunst/cultuur en economie
De nieuwe ondernemer
Genetologie (kijken naar het verleden vanuit de toekomst)
Lerend netwerk
Eindwoord en terugkoppeling van Guy Guypens, Elke Beukelaar en Eva Peeters (mp3, 5.5MB):
We zijn op het einde van de visiedagen gekomen. We hebben veel gepraat en natuurlijk blijft er nog veel te zeggen, maar voor nu is het -bijna- genoeg. In plaats van een inhoudelijke reflectie, wilden we afsluiten een gevoelsmatige 'gut feeling' als antwoord op de volgende vraag: met wat voor gevoel ga je naar huis na deze drie dagen?
Iedereen antwoorde met één woord:
Na de ronde: “Hou je glas voor je en begin langzaam naar voren te stappen, tot al onze glazen elkaar raken. we gaan dan toasten en het glas in één keer - ad fundum - leeg drinken. De drank is een niet-alcoholisch transitie-elixer. Proost!”
OEmbed Error